Print this page

Ιούνιος ο Μήνας της Μαντικής Τελετής και του Θερινού Ηλιοστασίου

«Ότι σπείρεις θα θερίσεις» λέει μια παροιμία του λαού μας, αλλά και ένας βασικός νόμος του σύμπαντος.

Καλωσορίζουμε τον Ιούνιο και συγχρόνως επίσημα το καλοκαίρι συγκεκριμένα στις 20 ή 21 Ιουνίου με το θερινό ηλιοστάσιο έχουμε την έναρξη του καλοκαιριού.

Τον Ιούνιο τον εκπροσωπεί ο Αστερισμός των Διδύμων. Ένας μεταβατικός μήνας που μας επιτρέπει να επικοινωνήσουμε όσα είμαστε και όσα νιώθουμε, που μας κάνει να ονειρευόμαστε τις διακοπές με χαμόγελο και αισιοδοξία.

 

Ένας μήνας που σηματοδοτεί το τέλος της σχολικής χρονιάς για μαθητές και δασκάλους, ένας απόηχος ανακούφισης από τη μια, αλλά και με πολλά χτυποκάρδια των εξετάσεων από την άλλη. Με χαρές και απογοητεύσεις, με ένταση και επιβράβευση. Πάνω από όλα όμως με ολοκλήρωση και ανοίγματα σε νέους ορίζοντες.

Ο Ιούνιος λοιπόν με το Θερινό Ηλιοστάσιο. Με πολυήμερες γιορτές προς τιμή του ζωοδότη Ήλιου. Με τελετές και γιορτές από διαφορετικά έθιμα και πολιτισμούς. Με τις Φωτιές του Αϊ-Γιάννη, το έθιμο του «Κλήδονα», με γιορτές προς τιμή της θηλυκής θεότητας και των Γιν δυνάμεων, των θηλυκών δυνάμεων της Γής. Με ιστορίες από όλο τον κόσμο τόσο διαφορετικές και τόσο ίδιες.

 

Και για την Ιστορία, ο Ιούνιος πήρε το όνομά του από την σύζυγο του Δία την Ήρα, η οποία στα λατινικά ονομάζονταν Juno.

Σήμερα είναι ο 6ος μήνας του χρόνου και έχει 30 ημέρες. Μια άλλη εκδοχή μας λέει πως πήρε το όνομά του από τη ρωμαϊκή θεά Γιούνο που ήταν αντίστοιχη με την ελληνική Ήρα, στην οποία ήταν αφιερωμένος.

 

 

Ο Ιούνιος  αντιστοιχεί σύμφωνα με το τέλος του αρχαίου ελληνικού μήνα Θαργηλίωνα και με τις αρχές  του Σκιροφορίωνα. Είναι ο μήνας του θερισμού και πολλών άλλων γεωργικών εργασιών. Έχει πολλές ονομασίες, από τις οποίες η πιο διαδεδομένη είναι «θεριστής» που προέρχεται από τον θερισμό των σιτηρών. Επίσης τον Ιούνιο ωριμάζουν τα κεράσια, και ενδείκνυται η κερασοθεραπεία για όσους ασχολούνται με αποτοξινώσεις μέσα από την φρουτοθεραπεία.

Είναι γνωστός ως Θεριστής γιατί συνδέεται άμεσα με την ωρίμανση και τον θερισμό των δημητριακών.

Γενικότερα οι αγρότες τον Ιούνιο κυρίως:
               Θερίζουν σιτάρια, κριθάρια, όσπρια, σανά.
               Ποτίζουν & σκαλίζουν τα χωράφια.
               Φυτεύουν σπανάκια, φασόλια, κουνουπίδια.
               «Χαρακώνουν» τ’ αμπέλια. Καταπολεμούν τις ασθένειες τους.
               Μάζεμα ντομάτας, μελιτζάνας, πιπεριάς, κολοκυθιάς.
               Μεταφορά κυψελών στο θυμάρι.

 

 

 

Μεταξύ των εθίμων του θερισμού αυτά που σχετίζονται με τα τελευταία στάχυα έχουν πολλά κοινά στοιχεία με άλλους ινδοευρωπαϊκούς λαούς. Σε μερικά μέρη άφηναν αθέριστα τα τελευταία στάχυα, ενώ σε άλλα έπλεκαν μια δέσμη, σε σχήμα σταυρού, που την έλεγαν χτένι, ψαθί ή σταυρό, και την τοποθετούσαν στο εικονοστάσι του σπιτιού. Την εποχή της σποράς τα έτριβαν κι ανακάτευαν τους κόκκους τους με το καινούργιο σπόρο. 

 

Πολύ σημαντική είναι η γιορτή τ' Αϊ-Γιάννη, στις 23 του μήνα. Το έθιμο αυτό με τις φωτιές είναι ευρέως διαδεδομένο και σε άλλους λαούς.

Η γιορτή τ' Αϊ-Γιάννη, είναι ταυτισμένη με δύο κύκλους εθίμων: με τον Κλήδονα αλλά και με τις φωτιές που ανάβονται, την προηγούμενη νύχτα της εορτής, δύο έθιμα που τελούνται την παραμονή του Γενεθλίου του Ιωάννου του Προδρόμου (23 Ιουνίου).

 

Όσον αφορά την αναβίωση του εθίμου του «Κλήδονα», έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και του οποίου η πρώτη γραπτή περιγραφή ανέρχεται στους βυζαντινούς χρόνους. Ο «Κλήδονας» είναι μια λαϊκή μαντική διαδικασία, από τις πιο τελετουργικές όλων των παραδόσεων του τόπου μας, σύμφωνα με τον οποίο αποκαλύπτεται στις άγαμες κοπέλες η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.

 

 

 

Η ίδια η λέξη υπάρχει από την εποχή του Ομήρου, «κλήδων» ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος, και κατ' επέκταση το άκουσμα σιωνισμού ή προφητείας, ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής, στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.

Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, υπάρχουν ακόμη οι Φωτιές του Αϊ-Γιάννη, του Κλήδονα, οι φωτιές ανάβουν με τη δύση του ήλιου και στις φλόγες τους ρίχνονται τα ξερά στεφάνια της πρωτομαγιάς, ενώ αυτοί που πηδούν πάνω από τις φωτιές, κάνουν κρυφές ευχές μέσα τους, ελπίζοντας να ευοδωθούν.

 

Η ημέρα του θερινού ηλιοστασίου γιορτάζεται από αρχαιοτάτων χρόνων, προς τιμή στον φωτοδότη και ζωοδότη Ήλιο. Ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός για το ανθρώπινο γένος. Οι αρχαίοι πολιτισμοί διοργάνωναν πολυήμερες γιορτές για να τιμήσουν τον Ήλιο.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ο Ήλιος ήταν Τιτανίδης, παιδί του Υπερίωνα και της Θείας. Είχε δύο αδελφές. Την Σελήνη και την Ηώ. Πολλές φορές ταυτίζεται με τον Θεό Απόλλωνα.

Η νύχτα στο Θερινό Ηλιοστάσιο το λεγόμενο Ηλιοτρόπιο φωτίζεται με τις φλόγες από τις φωτιές που ανάβουν για κάθαρση.

 

Ο εξαγνισμός του Ήλιου για την αέναη ροή του μέσα στο σύμπαν.

 

Οι φωτιές της τύχης!


Στην Αρχαία Ελλάδα η νύχτα του Ηλιοτρόπιου, ήταν η γιορτή μιας ερωτικής μαγείας. Άναβαν φωτιές και οι νέοι πηδούσαν πάνω από τις φλόγες τρεις φορές, ανταλλάσσοντας ερωτικούς όρκους, πηδούσαν πάνω από τις φωτιές για να εξαγνίσουν τον εσωτερικό τους κόσμο απελευθερώνοντας κάθε αρνητισμό.

 

Οι Φωτιές της ακτής

Οι Δρυίδες των αρχαίων Κελτών γιόρταζαν το θερινό Ηλιοστάσιο στο Στόουνχεντς (Stonehenge), με επίκεντρο το μεγαλιθικό μνημείο, που κατασκευάστηκε μεταξύ του 2500 π.χ. και του 2000 π.χ. Εκεί λοιπόν η ανατολή του θερινού ηλιοστασίου εμφανίζεται στον ορίζοντα σε ευθυγράμμιση με την ογκώδη κύρια πέτρα του μνημείου

 

 

 

Στη Ρώμη γιόρταζαν τα «Βεστάλια», μια γιορτή προς τιμήν της θεάς Βεστά, που είναι η Ελληνική Εστία, και αυτές οι γιορτές της φωτιάς διαρκούσαν μια ολόκληρη εβδομάδα.

Οι Γαλάτες γιόρταζαν την Επόνα, μια θηλυκή θεότητα που την απεικόνιζαν συνήθως να καβαλά μια φοράδα. Αυτή η θεότητα ήταν η προσωποποίηση της.

Οι Κέλτες της Ευρώπης υποδέχονταν και εκείνοι με φωτιές το καλοκαίρι, τη νύχτα του Ηλιοτρόπιου. Νεαρά ζευγάρια πηδούσαν πάνω από τις φωτιές και πίστευαν πως όσο πιο ψηλά πηδήσουν πάνω από τις φλόγες, τόσο πιο πολύ θα μεγάλωναν τα σπαρτά.

Στην αρχαία Κίνα αυτή η νύχτα ήταν αφιερωμένη στις θηλυκές δυνάμεις της Γής, τις Γιν δυνάμεις.

Οι ιθαγενείς φυλές της Αμερικής όπως οι Natchez έκαναν την γιορτή της πρώτης συγκομιδής. Σε κανέναν δεν ήταν επιτρεπτό να μαζέψει το καλαμπόκι του πριν την λήξη της.

Στην φυλή Χόπι οι άνδρες μεταμφιεζόταν σε Kachinas, τα πνεύματα χορευτές της βροχής, που μεταφέρουν τα μηνύματα των ανθρώπων στους θεούς.

 

Το Θερινό Ηλιοστάσιο

Στο τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου συμβαίνει το θερινό ηλιοστάσιο ή η θερινή τροπή του Ήλιου, το επονομαζόμενο «λιοτρόπι» από τον λαό μας, εξ ου και η ονομασία του Ιουνίου ως «Λιοτρόπης».

Στις 21-22 Ιουνίου ο Ήλιος φτάνει στο βορειότερο σημείο της τροχιάς του.

Το σημείο αυτό, ονομάζεται θερινό τροπικό σημείο ή απλά θερινή τροπή, επειδή ο Ήλιος τρέπεται και πάλι προς τον ισημερινό, και από την ημέρα αυτή αρχίζει το καλοκαίρι. Επειδή, μάλιστα, για μερικές ημέρες πριν και μετά τη θερινή τροπή ο Ήλιος φαίνεται να αργοστέκει πάνω στην εκλειπτική, σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, το θερινό τροπικό σημείο ονομάζεται επίσης και θερινό ηλιοστάσιο.

 

Η λέξη προέρχεται από το «ήλιος» και το «στέκομαι» ή «στάση» επειδή κοντά στα ηλιοστάσια ο Ήλιος φαίνεται να επιβραδύνει τη φαινομενική κίνησή του προς τα βόρεια ή προς τα νότια, μέχρι που την ημέρα του ηλιοστασίου αυτή η κίνηση μηδενίζεται και αρχίζει να αντιστρέφεται. Την ημέρα αυτή, ο ήλιος δεν ανατέλλει ακριβώς στα ανατολικά, αλλά ανεβαίνει στο βορειότερο σημείο από την ανατολή και δύει στο βορειότερο σημείο από τη δύση, παραμένοντας στον ουρανό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Κάθε χρόνο στις 20 ή 21 Ιουνίου (21 Ιουνίου για το 2017) είναι η επίσημη έναρξη του Καλοκαιριού, ο ήλιος βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο του ουρανού στο βόρειο ημισφαίριο που είναι το θερινό ηλιοστάσιο. Έτσι, στις 21 Ιουνίου έχουμε την μεγαλύτερη μέρα του χρόνου, για το βόρειο ημισφαίριο και την μικρότερη ημέρα για το νότιο ημισφαίριο, που είναι και η επίσημη έναρξη του Χειμώνα.

Η ετήσια τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο, που δημιουργεί τη διαδοχική εναλλαγή των εποχών του έτους, περιλαμβάνει τέσσερα σημεία: την εαρινή ισημερία (20 ή 21 Μαρτίου), το θερινό ηλιοστάσιο (20 ή 21 Ιουνίου), τη φθινοπωρινή ισημερία (22 ή 23 Σεπτεμβρίου) και το χειμερινό ηλιοστάσιο (21 ή 22 Δεκεμβρίου).

 

Για την χρονιά που τώρα διανύουμε το Θερινό ηλιοστάσιο του 2017 θα είναι την Τετάρτη 21 Ιουνίου και ώρα 07:24

 

Ένα όμορφο καλοκαίρι να έχουμε με…

φωτεινές Ηλιόλουστες, πλούσιες ημέρες χαράς, ατενίζοντας την θάλασσα, με ανάπαυση, ξεγνοιασιά, αλλά και με μαγικές φεγγαρόλουστες βραδιές γεμάτες έρωτα!

Για την ΥπερΝόησις

 

 

Παναγιώτα Τζιτζίκου

Read 6827 times

Latest from VaiosPanagiota

Related items